درباره شوش

شوش یكی از قدیمی ترین شهرهای جهان است. حفاری های باستان شناسی نشان می دهد كه این منطقه در ۹۰۰۰ سال پیش از میلاد محل سكونت كشاورزان بوده اشت. آنها از زندگی خود آثاری بر جای گذاشته اند كه اكنون به صورت تپه های گوناگون باستانی كشف شده است.

در ۵۰۰۰ سال پیش از میلاد در این مكان، مردم در قلعه زندگی می كردند و از۴۰۰۰ سال پیش زندگی در شوش به صورت شهری در آمده است. این منطقه كه بین رودهای كرخه و دز قرار دارد پایتخت سیاسی ایلامی ها بوده است. قلعه ایلامی ها روی تپه ای در مركز شهر شوش واقع بوده كه فرانسوی ها روی آن قلعه جدیدی احداث نموده اند. در كنار آن تپه شاهی قرار دارد كه احتمالا به صورت زیگورات بوده است و در نزدیكی آن تپه صنعتگران قرار دارد. آشوربانیپال بین سال های ۴۶۵ تا ۴۶۰ پیش از میلاد شهر شوش را فتح كرد و آنرا مانند دیگر فتوحات آشوری ها با خاك یكسان كرد.

 

داریوش اول هخامنشی آنجا را بازسازی نمود و كاخ آپادانای خود را در تپه شاهی برپا نمود. خشایارشا نیز در شوش زندگی می كرده است. در زمان اردشیر اول متاسفانه در اثر آتش سوزی بزرگی اكثر بناهای شوش از بین رفتند. بقایای این آثار باستانی در قرن بیستم از زیر خاك بیرون آمدند. قسمت عمده ای از آنها در اثر تسطیح دشت خوزستان برای اهداف كشاورزی از بین رفته است و جنگ تحمیلی نیز خسارات زیادی به آثار باستانی وارد كرده است. حفاری های غیر مجاز ساكنین دشت و علاقه باستان شناسان و موزه داران غربی، باعث شده است قسمت عمده ای از این آثار از بین برود یا به موزه های خارج از کشور برده شود.

شمال دشت خوزستان كه محل ورود سه رود كارون، كرخه و دز به این دشت رسوبی و حاصلخیز است، محل مناسبی برای استقرار بشر اولیه بوده، كه به تازگی با تكثیر نباتات و اهلی كردن حیوانات آشنا شده بود.

در ۵۰۰۰ سال پیش از میلاد آنها با احداث آبراه ها و سدهایی، مشكل آبرسانی را حل نمودند. باستان شناسانی همچون گرشمن و ژان پرو، بقایای ساختمان های عظیمی را در تپه های شوش كشف كردند كه نشان از اهمیت این تپه ها در منطقه می دهد. در كل دشت شوش تپه های فراوانی وجود دارد و نشان می دهد در پهنه عظیم این دشت، اجتماعات فراوان پراكنده كشاورزی وجود داشته است كه مركز همه آنها در شوش بوده و همگی از نظر فرهنگ، صنعت و نحوه زندگی یکسان بودند.


ایلامی ها توانستند برای هزاران سال در پایتخت خود شوش، قدم های بسیار موثری برای پیشرفت خود و تمدن بشر بردارند، به طوری که پیشرفت خط، معماری، ذوب فلزات و شیشه و هنر پیکر تراشی همگی مدیون زحمت مردمان ایلام است. گستره سرزمین ایلام گاهی بسیار وسیع بوده است به طوری که گاهی تمامی تمدن های بزرگ اطراف خود را مطیع خویش می ساختند. در آن هنگام شوش علاوه بر پایتخت سیاسی، یک شهر مذهبی و کانون عبادی نیز محسوب می شد. آثاری که از شوش، هفت تپه، چغازنبیل و ایذه به دست آمده است حقایق زیادی را در مورد نوع زیست و نگاه ایدئولوژیک آنها روشن ساخته است.

از میان آثار باستانی شوش در دوره ایلامی پیکره خدایان جایگاه ویژه ای دارد. یک نمونه که در موزه لوور نگهداری می شود و از جنس طلاست بسیار چشمگیر است. جام معروف شوش که چند نمونه از آن در اکتشافات باستانی به دست آمده است و یک نمونه آن در موزه لوور فرانسه نگهداری می شود اثری بسیار زیبا و سمبولیک است. نوع اغراقی که در تصاویر روی جام به کار رفته است انسان را به یاد سبک های هنری معاصر مثل کوبیسم می اندازد.

معبد چغازنبیل و آثاری که در آن کشف شد اوج درخشش تمدن ایلامی را نشان می دهد. حفاری ها و پژوهش های گرشمن در ابتدای قرن گذشته نشان داد که ایلامی ها از عناصر طبیعی مثل شیشه، قیر، فلزات و لعاب کاشی در ساختمان سازی استفاده می کردند. استفاده از چرخ در ابعاد بزرگ و ایجاد شکاف های موازی روی زمین به مثابه ریل از دیگر ابتکارات ایلامی ها بوده است.

مقبره دانیال نبی یكی از پیامبران نیز در این شهر قرار دارد و مورد توجه اهالی است. در كتاب مقدس ذكر شده است كه مقبره استر در شوش است ولی آنرا در همدان می یابیم. به طور حتم می توان مقبره ای را كه در عكس مشاهده می كنید به دانیال نبی از پیامبران یهود نسبت داد كه با معماری سنتی ساكنان خوزستان ساخته شده است.